AI maakt ons slimmer. Maar worden we er ook duurzamer van?

Terwijl we de wereld proberen te verduurzamen, bouwen we aan een technologie die zelf steeds meer energie en grondstoffen nodig heeft. Zijn we eigenlijk wel zo slim bezig?
Deze week komen tijdens de internationale klimaattop COP31 in Antalya opnieuw wereldleiders, wetenschappers en bedrijven bijeen om te praten over een duurzamere toekomst. Op de agenda staat ook een onderwerp dat een paar jaar geleden nog nauwelijks met duurzaamheid werd geassocieerd: kunstmatige intelligentie. AI dus.

En dat zette me aan het denken, want terwijl we steeds slimmer worden in het gebruik van AI vraag ik me af of we ook voldoende nadenken over de gevolgen ervan.
Neem ChatGPT. Een paar jaar geleden hadden de meeste mensen er nog nooit van gehoord. Inmiddels gebruiken miljoenen mensen AI alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Een offerte schrijven, een ingewikkeld rapport samenvatten of een bedrijfsstrategie ontwikkelen? Binnen enkele seconden ligt er een antwoord.
Fantastisch toch? Maar achter dat ogenschijnlijk eenvoudige antwoord schuilt een enorme infrastructuur van datacenters, computerchips en elektriciteitsnetwerken.
Volgens het International Energy Agency verbruikten datacenters wereldwijd in 2024 ongeveer 415 terawattuur elektriciteit. Naar verwachting groeit dit richting 2030 naar ongeveer 945 terawattuur. Meer dan een verdubbeling in zes jaar tijd, waarbij AI een belangrijke aanjager is. En daar zit iets merkwaardigs in.
We zetten AI in om energie te besparen, transport slimmer te organiseren en onze CO₂-uitstoot te verminderen. Maar tegelijkertijd vraagt diezelfde technologie steeds meer energie, water en schaarse grondstoffen.
De vraag die we vergeten te stellen
We gebruiken AI om de wereld duurzamer te maken. Maar wie maakt AI eigenlijk duurzamer? Dat is wat mij betreft de vraag die we vaak vergeten te stellen. Laatst dacht ik na over hoe snel AI onderdeel wordt van onze dagelijkse werkzaamheden. Bijna ongemerkt eigenlijk. We vragen ons af hoe AI ons productiever kan maken, welke werkzaamheden we kunnen automatiseren en hoeveel tijd we daarmee besparen.
Logische vragen toch? Zeker voor ondernemers. Maar er zijn ook vragen die we veel minder vaak stellen. Bijvoorbeeld: Wat betekent de inzet van AI voor onze medewerkers? Hoe bereiden we onze medewerkers voor op deze nieuwe toekomst? Wat gebeurt er als een algoritme onbewust bepaalde mensen benadeelt? Wie is verantwoordelijk wanneer AI een verkeerde beslissing neemt? En weten we eigenlijk welke milieu-impact onze digitale oplossingen hebben?
Dat zijn geen technische vragen. Dat zijn vragen over verantwoord ondernemerschap en een helder beleid over wat wél kan en wat niet. En precies daar ontmoeten twee werelden elkaar die op het eerste gezicht misschien weinig met elkaar te maken hebben: AI en ESG. Want ESG gaat in de kern over de impact van ondernemingen op mens, milieu en maatschappij. En over de manier waarop organisaties hun verantwoordelijkheid nemen. AI raakt al die onderwerpen.
Niet alleen omdat AI ons kan helpen om duurzamer te ondernemen, maar ook omdat we kritisch moeten kijken naar de duurzaamheid van AI zelf.

Niet alles wat kan, moet je ook willen
Met de komst van de Europese AI Act wordt verantwoord AI-gebruik steeds nadrukkelijker een bestuurlijk vraagstuk. Organisaties moeten onder meer aandacht besteden aan AI-geletterdheid en, afhankelijk van de toepassing, aanvullende verplichtingen. Maar regelgeving alleen gaat ons niet helpen. We kunnen namelijk prima voldoen aan regels en tegelijkertijd beslissingen nemen die maatschappelijk weinig wenselijk zijn. Voor mij raakt dit aan de essentie van Responsible Leadership. Niet alleen de vraag stellen of iets mogelijk is, maar ook of het verstandig en verantwoord is. Misschien moeten we daarom niet beginnen met de vraag wat AI allemaal voor ons kan doen. Misschien moeten we beginnen met de vraag wat we met AI willen bereiken en welke gevolgen we daarbij bereid zijn te accepteren.
Van AI naar AI × ESG
Ik verwacht dat de verbinding tussen AI en ESG de komende jaren een steeds belangrijker onderwerp wordt voor ondernemers, managers en bestuurders.
Niet als een nieuwe compliance-oefening, maar als een strategisch vraagstuk.
Want organisaties die AI slim én verantwoord inzetten, kunnen niet alleen efficiënter werken, maar ook duurzamere keuzes maken en hun toekomstbestendigheid versterken.
Daarom hebben we bij ESG-Training een nieuwe training ontwikkeld: AI × ESG — Slimmer ondernemen. Verantwoord vooruit. Een training waarin we niet beginnen met ingewikkelde technologie of het schrijven van prompts, maar met de vragen die er voor jouw organisatie werkelijk toe doen. Hoe benut je de kansen van AI om duurzamer te ondernemen? Welke gevolgen heeft AI voor mensen en milieu? En hoe neem je als ondernemer of leidinggevende verantwoordelijkheid voor de keuzes die je maakt?
Zorg dat je niet verrast wordt!
Wil jij weten wat AI betekent voor jouw organisatie en hoe je deze technologie verantwoord kunt inzetten? Ontdek de nieuwe AI × ESG-training bij ESG-Training en bereid je voor op de vraagstukken van morgen.
Duurzamer, slimmer, samen!
Bronnen: International Energy Agency, Energy and AI (2025); Europese Commissie, informatie over COP31 en de AI Act.





